Discussion Paper Series - 0701

Atılım Üniversitesi İktisat Bölümü Tartışma Metinleri
Tartışma Metni No. 0701, Haziran 2007
Türkiye’den Beyin Göçü: Yurt Dışında Çalışan Profesyoneller üzerine bir Araştırma
Nil Demet Güngör ve Aysıt Tansel


Özet

Bu araştırmada yurt dışında çalışan Türk profesyonellerin geri dönme niyetleri incelenmiş, geri dönme niyetleriyle ilgili bazı teorik modellerin geçerliliği betimsel bir çerçeve içinde ele alınmıştır. Türk profesyonellerin Türkiye’ye dönme planlarına ilişkin düşünceleri internet üzerinden yapılan bir anketle derlenmiştir. Geri dönme niyetleri ile bu niyetleri etkileyen bazı etmenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için uyum analizi (correspondence analysis) kullanılmıştır. Bu çalışmadan elde edilen bulgulara göre, katılımcılar arasında yurt dışı eğitiminden sonra bulundukları ülkelerde kalmayı tercih edenler önemli bir grup oluşturmaktadır. Katılımcıların büyük çoğunluğu orta-üst gelir seviyeli, eğitimli ailelerden gelmekte olup çoğu yabancı dilde eğitim veren üniversitelerden mezundur. Katılımcıların geri dönme planları yurt dışına gitmeden önce belirttikleri dönme niyetleriyle yakından ilişkilidir. Ancak bu doğrusal ilişki yurt dışında kalma süresinin uzamasıyla zayıflamaktadır. Gerek eğitim gerek iş deneyimi bakımından yurt dışında geçirilen ihtisaslaşma süreci de geri dönme planlarını olumsuz etkilemektedir. Akademik ortamda çalışanların geri dönme niyetlerinin diğer alanlarda çalışanlara göre daha az olduğu görülmektedir. Bu sonuçlara göre Türkiye’deki akademik kadroların yurt içinde yetiştirilmesi ve yurt dışı eğitimin kısa dönemler için desteklenmesi beyin göçüne karşı etkili politikalar olabilir. Ayrıca Türkiye’deki ARGE merkezlerinin desteklenmesi geri dönenlerin yurt içinde istihdam olanaklarını artırarak beyin göçünü azaltacaktır.

Anahtar Kelimeler: nitelikli göç, beyin göçü, tersine göç, dönme niyetleri, yüksek öğretim, Türkiye

JEL kodları: F22, J61, O15